Datum gewijzigd: 26-05-2021

Deel deze pagina


HR-monitor 2020: trends in mens en werk sector waterschappen

woensdag 26 mei 2021


De sector waterschappen laat in 2020 wederom een stijging zien in de personeelsomvang. De interne mobiliteit neemt daarnaast sterk toe. Het ziekteverzuim vertoont een lichte daling. Enkele trends uit de HR-monitor 2020 van het A&O-fonds Waterschappen.

De HR-monitor geeft een kwantitatief en kwalitatief beeld van de ontwikkelingen in diverse HR-thema’s binnen organisaties in de sector waterschappen. Het benchmark onderzoek voor de HR-monitor wordt elke twee jaar uitgevoerd door het A&O-fonds Waterschappen.

In het jaar 2020 werd ook de sector waterschappen confronteerd met de gevolgen van de corona-pandemie. Voor organisaties betekende dit een andere manier van werken, voor een groot deel van de medewerkers voornamelijk vanuit huis. Bij de interpretatie van de cijfers van de HR-monitor 2020 dient rekening te worden gehouden met deze bijzondere omstandigheden.

>> Naar dashboard HR-monitor 2020

Hieronder een overzicht van de belangrijkste trends die zichtbaar zijn in de HR-monitor:  

Toename personele omvang
In 2020 is de personele omvang van de sector waterschappen toegenomen met 5,8 procent ten opzichte van 2018. In totaal werken er in 2020 13.736 mensen in de sector tegenover 12.987 in 2018. Een toename van in totaal 749 medewerkers. In termen van FTE, nam de werkgelegenheid met 4,9 procent toe, van 12.267 tot 12.870.

Gemiddelde leeftijd iets gestegen
De gemiddelde leeftijd van werknemers is in 2020 48,3 jaar. Dit is een lichte stijging ten opzichte van 2018. Toen bedroeg de gemiddelde leeftijd nog 47,9 jaar. 38 procent van de mannelijke en 24 procent van de vrouwelijke werknemers is 55 jaar of ouder. Dit is hoger in vergelijking met de landelijke beroepsbevolking (22 procent). Het aandeel medewerkers met lange dienstverbanden (10+ jaren) is afgenomen van 55 procent in 2018 naar 51 procent in 2020.

Stijging leidinggevende vrouwen zet door
Nog steeds zijn de meeste leidinggevenden man, maar het aandeel vrouwelijke leidinggevenden stijgt al jaren in de sector waterschappen. In 2020 is 32 procent van de leidinggevenden vrouw. In 2018 was dat percentage 28 procent, en in 2016 en 2014 waren dat respectievelijk 24 en 21 procent.

Toename instroom nieuwe medewerkers
De sector waterschappen trekt jaar op jaar meer nieuwe medewerkers aan. In 2020 bedroeg de instroom van nieuwe medewerkers 10,5 procent. Dit is hoger dan in 2018 (9,3 procent), 2016 en 2014 (resp. 5,5 en 4,2 procent). Meer dan de helft (58 procent) van deze instroom betreft medewerkers in de leeftijd tussen de 25 en 45 jaar, waarvan 33 procentpunt tussen de 25 en 35 jaar is.

Krimp in aantal vacatures
In 2020 is het aantal vacatures met 3,1 procentpunt gedaald ten opzichte van 2018. Er waren in 2020 in totaal 1702 vacatures in de sector wat neerkomt op 12,4 procent van de totale bezetting. In 2018 was dit 15,0 procent, en in 2016 en 2014 waren dit respectievelijk 10,4 procent en 5,1 procent. Net als in 2018 waren de meest voorkomende vacatures in 2020 op het gebied van bedrijfsvoering. De waterschappen geven aan dat bijna 2 procent van de vacatures lastig vervulbaar is, vooral op het gebied van watergerelateerd beleid en advies en ICT-beroepen. De moeite die het kost om ICT-medewerkers te werven is een veelgehoorde uitdaging in vrijwel alle bedrijfssectoren in Nederland.

Sterke stijging interne mobiliteit
Het aandeel medewerkers dat in 2020 een vrijwillige interne overstap maakte, was 11,2 procent. Dit is een grote stijging ten opzichte van 2018 (+6,1 procentpunt). In 33,6 procent van de gevallen gaat het hierbij om een verandering van zowel de rol/functie als de afdeling. Voor 56,7 procent betreft het een andere functie op dezelfde afdeling en voor een kleine minderheid (9,8 procent) is het wel een verandering van afdeling, maar niet van functie.

Uitstroom neemt toe
Hoewel nog steeds lager dan de instroom, neemt ook de uitstroom van medewerkers toe van 6,5 procent in 2018 naar 9,7 procent in 2020. Net als in 2018 was de voornaamste reden voor uitstroom ontslag op eigen verzoek (46,1 procent), gevolgd door pensioen (25,2 procent). 37,1 procent van de uitstromende medewerkers was 55 jaar of ouder, waarvan 23 procentpunt 65 jaar of ouder. Het aandeel jongeren tot 35 jaar dat uitstroomde steeg tussen 2018 en 2020 van 16,1 procent naar 25,4 procent.

Loonsom stijgt sterk
De totale loonsom in de sector voor 2020 ligt op circa 770 miljoen euro. Dit is een stijging van 16,9 procent ten opzichte van 2018. Net als afgelopen jaren zitten de meeste medewerkers in de salarisschalen 7 tot en met 11. Bij de vrouwen is dit 78,2 procent. Bij de mannen ligt dit percentage iets lager met 71,4 procent. Mannen zitten vaker in de hogere salarisschalen, wat ook in lijn is met het gegeven dat er meer mannelijke leidinggevenden zijn. Het aandeel medewerkers dat op zijn of haar maximum zit van de salarisschaal is gedaald van 64 procent in 2018 naar 57 procent in 2020. Ruim 8 procent van de medewerkers is hoger ingeschaald dan de salarisschaal behorende bij hun functie. Minder dan de helft van de waterschappen (31 procent) hanteert nog het systeem van plannings- voortgangs- en beoordelingsgesprekken. De helft hanteert een geheel nieuwe vorm van gesprekken (50 procent). Een klein aantal (13 procent) hanteert een combinatie van deze twee.

Collectief opleidingsbudget gedaald
De uitgaven in het kader van het collectieve opleidingsbudget in 2020 bedroegen 1,3 procent van de totale loonsom en daalde hiermee ten opzichte van 2018 (2,4 procent). Ook in 2016 lag dit percentage iets hoger met 1,9 procent. In 2016 en 2018 kwamen de bestedingen als percentage van de loonsom iets boven het budget uit, maar in 2020 bleven deze achter op begroting (1,8 procent).

Afname gebruik Persoonsgebonden basis budget (PBB)
Het aandeel medewerkers dat voor activiteiten gebruik heeft gemaakt van het PBB is van 36 procent in 2018 gedaald naar 32 procent in 2020. Medewerkers die gebruik maakten van het PBB, besteedden in 2020 gemiddeld 1397 euro. Dit is een minieme afname ten opzichte van twee jaar geleden. Toen was dit 1400 euro. De totale bestedingen bedragen 0,8 procent van de totale loonsom.

Aandeel stagiairs 5,6 procent
Het aandeel stagiaires binnen de sector schommelt de afgelopen jaren rond de 5 á 7 procent van de totale bezetting. In 2020 was het aandeel stagiaires 5,6 procent ten opzichte van de totale bezetting. BBL-leerlingen worden beperkt ingezet en vormden slechts 0,4 procent van de totale bezetting.

Externe inhuur
In de HR-monitor van 2020 spreken we van 'externe inhuur' in plaats van 'de flexibele schil'. Onder externe inhuur vallen medewerkers die op basis van een uitzend-, payroll- of detacheringsovereenkomst werkzaam zijn en daarnaast ook ingehuurde ZZP'ers. In 2020 bedraagt de externe inhuur 16,3 procent, uitgedrukt als percentage van de totale loonsom inclusief externe inhuur. Een groot deel van de organisaties in de sector waterschappen (41 procent) heeft zich als doel gesteld om de externe inhuur in de komende jaren terug te brengen. Geen enkele organisatie voorziet een toename van de externe inhuur.

Minder meldingen van bedrijfsongevallen en bijna-ongevallen
Het aantal gemelde bedrijfsongevallen is afgenomen van 333 in 2018 naar 253 in 2020. Het aantal bijna-ongevallen vertoont een nog sterkere daling: van 854 in 2018 naar 309 in 2020.

Ziekteverzuim licht gedaald
Het ziekteverzuimpercentage inclusief langdurig verzuim (langer dan 1 jaar) en exclusief zwangerschapsverlof daalde van 4,9 procent in 2018 naar 4,5 procent in 2020. Dit is lager dan het landelijke verzuimpercentage (4,7 procent), en ook lager dan de totale sector 'openbaar bestuur en overheid' (5,1 procent). De gemiddelde verzuimduur steeg echter sterk van gemiddeld 16 dagen in 2018 naar 23,5 dagen in 2020. De gemiddelde meldingsfrequentie daalde van 1,1 naar 0,8.

Gemiddeld aantal arbeidsongeschikten gedaald
In 2020 is het gemiddeld aantal arbeidsongeschikten per organisatie ten opzichte van 2018 gedaald van 4,1 naar 2,9. Het gaat hierbij om 0,7 procent van de totale bezetting (1,0 procent in 2018).

Vragen over de HR-monitor?
Mail dan naar info@aenowaterschappen.nl.
 

Techniek: Web-OS, realisatie: ARVEE, webdevelopment, fotografie Kees Winkelman